Η διδακτική ενότητα αποσκοπεί στην ολιστική κατανόηση των βασικών διαστάσεων των δικαιωμάτων του παιδιού. Μέσα από μια κριτική και ιστορική προσέγγιση, εξετάζει την εξέλιξη της ιδεολογίας των δικαιωμάτων του παιδιού, αναγνωρίζοντας τα κύρια ορόσημα και τους παράγοντες – κοινωνικούς, πολιτικούς και οικονομικούς – που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη αντίληψη για το παιδί ως φορέα δικαιωμάτων, καθώς και την θεσμική αποτύπωσή της με αποκορύφωμα την υιοθέτησης της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού το 1989. Επιπρόσθετα, η ενότητα διερευνά τη θεμελιώδη θεωρητική προβληματική για το παιδί ως φορέα δικαιωμάτων και παρουσιάζει το σύγχρονο θεωρητικό πλαίσιο των δικαιωμάτων του παιδιού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις τέσσερις γενικές αρχές της Σύμβασης, οι οποίες αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για την ερμηνεία και εφαρμογή όλων των προβλέψεών της. Η ενότητα εστιάζει στην πρακτική διάσταση της εφαρμογής των δικαιωμάτων του παιδιού, αναλύοντας τις υποχρεώσεις των κρατών και τα γενικά μέτρα εφαρμογής της Σύμβασης σε εθνικό επίπεδο, καθώς και τους μηχανισμούς παρακολούθησης της εφαρμογής της Σύμβασης από την Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού του ΟΗΕ. Τέλος, παρουσιάζονται αναλυτικότερα οι πολιτικές εφαρμογής των δικαιωμάτων του παιδιού, όσον αφορά την τυπική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα καθώς και σε ευρωπαϊκό πλαίσιο με έμφαση στις πρωτοβουλίες της UNICEF.

Η ενότητα αποσκοπεί στην εις βάθος κατανόηση των δικαιωμάτων των παιδιών και των μαθητών/τριών στο πλαίσιο πολυπολιτισμικών και πολυγλωσσικών εκπαιδευτικών περιβαλλόντων. Ειδικότερα, εξετάζονται διεθνείς και εθνικές συμβάσεις (π.χ. Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ), οι πολιτικές για την εκπαίδευση των μειονοτήτων και των παιδιών με διαφορετικές από τη γλώσσα του σχολείου γλώσσες, καθώς και οι παιδαγωγικές στρατηγικές που ενισχύουν τη συμπερίληψη και την ισότιμη συμμετοχή. Επιδιώκεται η ανάδειξη του ρόλου της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ουσιαστικής ισότητας, στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στη διαχείριση της ετερότητας, στη διαπολιτισμική επικοινωνία, στην πρόληψη φαινομένων περιθωριοποίησης και διακρίσεων, καθώς και στη χρήση καινοτόμων πρακτικών και εργαλείων (π.χ. ψηφιακή τεχνολογία, συνεργατικά προγράμματα) που προάγουν τον σεβασμό στη διαφορετικότητα και την ενδυνάμωση όλων των μαθητών και μαθητριών.

Σκοπός της διδακτικής ενότητας είναι να αποκτήσουν οι εκπαιδευόμενοι/ες βασικές γνώσεις της νομοθεσίας που αφορά στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ανηλίκων και της αντιμετώπισης των παραβιάσεών τους σε σχέση τόσο με τον ανήλικο δράστη, όσο και με το ανήλικο θύμα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις παραβιάσεις που λαμβάνουν χώρα στο σχολικό περιβάλλον και στις υποχρεώσεις των γονέων. Τέλος παρουσιάζονται οι θεσμοί της φιλικής προς τα παιδιά δικαιοσύνης που αποτελούν αρωγό τόσο στην παιδική προστασία, όσο και στην πρόληψη και αντιμετώπιση της παιδικής παραβατικότητας.

Βασικός σκοπός της ενότητας είναι η κατανόηση ζητημάτων ενεργητικής εμπλοκής των παιδιών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Θα παρουσιαστούν και θα συζητηθούν προτεινόμενες τεχνικές και στρατηγικές συμμετοχής και κινητοποίησης των μαθητών/τριών στη σχολική τάξη και έξω από αυτήν, ενισχύοντας τις κοινωνικές πρακτικές γραμματισμού τους. Παράλληλα, θα συζητηθούν ζητήματα διαμόρφωσης και διαχείρισης του σχολικού κλίματος με εστίαση στο παιδί, στον μαθητή και τη μαθήτρια μέσα από ένα ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών μεθόδων, όπως είναι η μάθηση μέσω εκπαιδευτικού παιχνιδιού, προσομοιώσεων παιχνιδιών ρόλων, δημιουργικότητας και “προκλητικών” δραστηριοτήτων, project, διερεύνησης, επιχειρηματολογίας, ανάληψης πρωτοβουλιών κ.ά. Θα παρουσιαστεί, ακόμα, ο προβληματισμός για την ανάδειξη αυθεντικών δραστηριοτήτων συμμετοχής του παιδιού στη σχολική τάξη και αξιολόγησής του, μέσα από τα επίσημα κείμενα, τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών. Επίσης, θα δοθεί το πλαίσιο διαμόρφωσης εκπαιδευτικών προτάσεων και δραστηριοτήτων για την προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Τέλος, θα παρουσιαστούν προγράμματα-παρεμβάσεις τα οποία στοχεύουν στην προώθηση αξιών και δημοκρατικών προσεγγίσεων με επίκεντρο τους μαθητές όπως προγράμματα κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης, εκπαίδευσης στην ειρήνη, την επίλυση συγκρούσεων, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στις αξίες. Η υλοποίηση των εν λόγω προγραμμάτων φαίνεται να συμβάλλει σημαντικά στην καλλιέργεια δεξιοτήτων όπως η κριτική σκέψη και οι “ήπιες” δεξιότητες, τις οποίες οι μαθητές διατηρούν έως και την ενηλικίωση.

Στο πλαίσιο της ενότητας αυτής, οι συμμετέχοντες/ουσες θα αντιληφθούν ζητήματα ρευστότητας σχετικά με την κοινωνικοποίηση του παιδιού από την εποχή του μιντιακού γραμματισμού (media literacy) στην εποχή του γραμματισμού με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media literacy) και της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI literacy). Θα κατανοήσουν τις διαφορετικές κοινωνικές και τεχνολογικές περιόδους που διαμορφώνουν, εκ νέου, την αντίληψη του παιδιού με τα τεχνολογικά – ψηφιακά εργαλεία. Συνακόλουθα, θα δοθεί η δυνατότητα σκιαγράφησης του πεδίου με έμφαση στο παιδί, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην εμπλοκή του μ’ αυτά, για την ανάπτυξη ψηφιακών -κριτικά προσανατολισμένων- δεξιοτήτων. Ακόμα, θα παρουσιαστεί το ερευνητικό πεδίο για την αξιοποίηση και αξιολόγηση ψηφιακού υλικού στην εποχή του κυβερνοεκφοβισμού, της μετα-αλήθειας και των fake news. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες/ουσες θα μπορούν να εντοπίζουν, να αξιοποιούν και να αξιολογούν ψηφιακά εργαλεία που βοηθούν στην ενδυνάμωση του παιδιού -του μαθητή και της μαθήτριας-  με στόχο την κριτική συνειδητότητά του.

Το περιεχόμενο αυτής της διδακτικής ενότητας αποσκοπεί στην ανάδειξη βασικών ζητημάτων που αφορούν στις πτυχές της υγείας του παιδιού, καθώς και στον καθορισμό των παραμέτρων που αφορούν θέματα σχετικά με τη  φροντίδα του και την παιδική πρόνοια. Με δεδομένο ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναδεικνύει την ανάγκη για την προστασία της κοινωνικής, πνευματικής και ηθικής ευημερίας, καθώς και τη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών, είναι σημαντικό να εξεταστεί αν οι παροχές που προσφέρονται στο πλαίσιο της ευνομούμενης Πολιτείας υπηρετούν την υγιή γνωστική, συναισθηματική, συμπεριφορική, σωματική και κοινωνική ανάπτυξη του ανθρώπου από τη νεογνική ακόμη ηλικία. Επίσης, εξετάζονται οι συνήθειες στην καθημερινότητα του παιδιού που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά την υγεία του σε όλες τις εκφάνσεις της. Ο τακτικός παιδιατρικός έλεγχος, ο εμβολιασμός και η σωστή ενημέρωση των γονέων για θέματα διατροφής και υγιεινής είναι βασικοί πυλώνες προστασίας. Παράλληλα, η καθιέρωση προγραμμάτων υγείας στα σχολεία —όπως οδοντιατρικοί έλεγχοι, διατροφική αγωγή και άσκηση— ενισχύει τη συνειδητοποίηση των παιδιών σχετικά με τη σημασία της υγιεινής ζωής από μικρή ηλικία.Παρ’ όλα αυτά, η κακοποίηση, η παραμέληση και η φτώχεια παραμένουν προβλήματα που απαιτούν συνεχή επαγρύπνηση. Η ενεργός συμμετοχή των ΜΚΟ, των σχολείων και των πολιτών, σε συνδυασμό με ισχυρούς μηχανισμούς προστασίας, είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι κάθε παιδί θα ζει σε περιβάλλον αγάπης, ασφάλειας και σεβασμού.Η κοινωνική πρόνοια δεν αφορά μόνο την οικονομική ενίσχυση, αλλά και την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλα τα παιδιά.

Η ενότητα αποσκοπεί στην κατανόηση των ψυχολογικών αναγκών και δικαιωμάτων του παιδιού και των παραγόντων που επηρεάζουν την ψυχοκοινωνική του ευημερία και το σχολικό κλίμα. Ειδικότερα, εξετάζονται θεωρητικά μοντέλα, και οι σύγχρονες θεωρίες ανθεκτικότητας και συναισθηματικού γραμματισμού, καθώς και η σύνδεσή τους με τη σχολική προσαρμογή. Επιδιώκεται η ενίσχυση της ανθεκτικότητας, η εφαρμογή στρατηγικών υποστήριξης και διαχείρισης συμπεριφοράς, η προώθηση της συμμετοχής όλων των παιδιών και η ενσωμάτωση προληπτικών παρεμβάσεων για την ψυχική υγεία. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στη διαχείριση κρίσεων, στη διαπολιτισμική διάσταση της ψυχολογικής ευημερίας, στη χρήση ψηφιακών εργαλείων υποστήριξης, καθώς και στην ανάπτυξη συνεργασίας και διεπιστημονικής δικτύωσης για την αποτελεσματική υποστήριξη παιδιών, οικογενειών και εκπαιδευτικών.